XII театральный сезон
История театра
Национальный театр оперы и балета им. К. Байсеитовой
В целях дальнейшего развития города Астаны, как политического и культурного центра страны, по инициативе Президента Республики Казахстан Н.А.Назарбаева в январе 2000 года был создан театр оперы и балета «Ак-Орда».
В связи с объявлением 2000 года Годом поддержки культуры, а также в целях увековечения памяти выдающейся казахской певицы Куляш Байсеитовой, Указом Президента Республики Казахстан в июле 2000 года театр оперы и балета г.Астаны переименован в Национальный театр оперы и балета им. К. Байсеитовой. Сегодня, Национальный театр оперы и балета им. К. Байсеитовой - самый молодой музыкальный театр страны, носитель традиций казахской и мировой музыкальной культуры, осмысливающий классическое наследие и реализующий духовные запросы обновляющегося казахстанского общества.
С самого начала репертуарным приоритетом Национального театра были определены шедевры отечественного и мирового музыкального театра, а также создание новых произведений, способствующих развитию оперно-балетного жанра в Казахстане. Первый артистический состав был сформирован из выпускников Казахской Национальной Академии музыки, Казахской Национальной консерватории им. Курмангазы, Алматинского хореографического училища им. А. Селезнева, Евразийского Национального Университета им. Л.Н.Гумилева, а также из перспективных талантливых артистов и опытных мастеров сцены.
14 октября 2000 года оперой М. Тулебаева «Биржан и Сара» открылся первый театральный сезон. Благодаря блестящей работе режиссера-постановщика народного артиста СССР, лауреата государственных премий, «Халық қаһарманы» А. Мамбетова, дирижера Национального театра оперы и балета им. К. Байсеитовой А. Мухитдинова и художника-постановщика – заслуженного деятеля Казахстана В. Семизорова, а также самоотверженной работе всего творческого коллектива театра состоялась постановка выдающегося произведения казахского оперного искусства.
В последующие сезоны национальный репертуар пополнился другими шедеврами отечественной театрально-музыкальной классики. Значительными событиями в культурной жизни столицы явились постановки жемчужин казахской оперы - спектаклей «Кыз-Жибек» Е.Брусиловского (режиссер-постановщик А. Мамбетов) и «Камар-сулу» Е. Рахмадиева. В постановку «Камар-сулу» режиссер спектакля - народный артист Казахстана Е. Обаев привнес свежее дыхание и новый взгляд на прочтение оперы.
Тенденция к развитию национальных жанров в современных формах проявилась в экспериментальной постановке по поэме Магжана Жумабаева «Сказание о батыре Баяне», получившей широкий резонанс в культурной жизни страны. Своеобразное сочетание европейской и национальной культур в музыкально-поэтическом представлении композиторов Франсуа Жанно и Бекболата Тлеухана послужило ступенью к развитию новых форм и жанров. В перспективных планах театра - постановка всех оперных спектаклей из сокровищницы казахского оперного искусства.
Для постановки шедевров мировой оперной классики в театр были приглашены известные мастера сцены, заслуженные деятели России - режиссер-постановщик Юрий Александров и художник-постановщик Вячеслав Окунев. Осознавая, что новый театр может соответствовать статусу «Национального» только при условии постоянного и быстрого художественного роста, базирующегося на использовании всех факторов развития: внутренних и внешних, традиционных и современных, отечественных и зарубежных, постановщики целенаправленно остановили выбор на спектаклях разных эпох и стилей. Время показало, что приглашение признанных в мировом театральном искусстве коллег было оправданным и дало тот необходимый импульс, благодаря которому произошло быстрое формирование, становление и развитие театра. В процессе первых постановок театра, мастера сцены провели огромную планомерную работу по укреплению творческих коллективов, развитию способностей молодых артистов, созданию труппы, способной к решению разнообразных творческих задач.
Первые постановки театра стали основой дальнейшего репертуара, а солисты, занятые в этих спектаклях - ядром сформировавшейся прекрасной вокальной труппы. Вместе с уже известными исполнителями - народной артисткой Казахстана Хорлан Калиламбековой и заслуженным артистом Казахстана Канатом Омарбаевым в труппе работают талантливые молодые артисты, что свидетельствует о живой творческой атмосфере и здоровом состязательном духе в театре. Дирекция театра ежегодно открывает перед одаренными молодыми певцами блистательные возможности профессионального роста — участие в спектаклях театра, престижных международных конкурсах, зарубежных гастролях, фестивалях, концертах… Надежды руководства были оправданы буквально с первых лет работы театра - имена солистов оперной труппы Национального театра стали известны любителям оперы во многих странах. Достаточно назвать такие имена, как Жаннат Бактай, Айгуль Ниязова, Байгали Момбеков, Наталья Мызюк, Маргарита Дворецкая, Галия Байгазинова, Жанат Шыбыкбаев, Киякбай Асамбаев, Багдат Бекишев, Ескендир Абжанов, Гульжанат Сапакова, Роза Сагындыкова, Елена Низамутдинова, многих из которых сегодня можно назвать звездами оперной сцены. Вслед за ними этот список пополняют имена новых исполнителей, стремительно набирающих широкую известность.
В последующие сезоны Ю. Александровым и В. Окуневым были поставлены оперы, не имеющие аналогов в Казахстане - «Свадьба Фигаро» В. Моцарта, «История любви и смерти юного Вертера» Ж. Массне, «Чио-Чио-Сан» Дж. Пуччини, а также постановки опер «Евгений Онегин» П.И.Чайковского и «Травиата» Дж. Верди. Исполнение этих произведений требует высочайшего мастерства и, как, лакмусовая бумажка, выявляет малейшие недостатки вокальной техники, определяет класс певца. В связи с этим, сам факт наличия в репертуаре театра таких шедевров говорит о многом…
Большая роль в становлении репертуара театра принадлежит музыкальному руководителю и главному дирижеру театра Абзалу Мухитдинову. Глубокие знания в области вокала и специфики хорового пения отразились на качестве постановок. В репертуаре симфонического оркестра театра, благодаря усилиям главного дирижера, большое количество произведений разных стилей и эпох - от отечественной и мировой классики до сочинений современных авторов. В составе оркестра играют замечательные музыканты – только начинающие и уже опытные исполнители, постоянно работающие над повышением профессионального уровня. Многие из артистов оркестра являются лауреатами престижных международных и национальных конкурсов. Оркестр неизменно привлекает к себе внимание известных дирижеров – Фуата Мансурова, Рената Салаватова, Толепбергена Абдрашева, Базаргали Жаманбаева, Франсуа Жанно, Фабиена Теериксена /Франция/, Роберта Гуттера /США/, Роберта Канетти /Израиль/, Феликса Караско /Мексика/ и других. Не прекращая своей основной деятельности, оркестр осуществил ряд проектов просветительского характера: вместе с хором и солистами ведет активную концертную деятельность в целях пропаганды классического и национального музыкального искусства среди детей и юношества.
Состав хора был сформирован в основном из выпускников Казахской Национальной Академии музыки и Евразийского Национального Университета им. Л.Н.Гумилева, который за короткий период освоил значительный театральный репертуар под руководством молодого талантливого хормейстера Заслуженного деятеля РК Е. Даутова. Успеху оперных спектаклей, несомненно способствовал высокий уровень мастерства хорового коллектива, сумевшего реализовать сложные музыкальные и режиссерские задачи и стать ярким участником музыкально-сценического действия.
Хоровой коллектив театра владеет обширным концертным репертуаром, ему принадлежит первое исполнение в г.Астане шедевров музыкальной классики – «Реквиема» В.Моцарта, «Мессии» Г. Генделя, «Стабат Матер» Дж. Перголези, а также циклических концертов из хоровых произведений казахстанских авторов и старинных итальянских композиторов. Это свидетельствует о высоком исполнительском уровне и перспективности профессионального роста хорового коллектива. Сегодня невозможно представить музыкальную жизнь Астаны без концертов с участием хора, оркестра и солистов театра, выступления которых стали доброй традицией.
Балетная труппа театра неразрывно связана с историей казахстанского хореографического искусства. Значительная роль в становлении и развитии отечественного балета принадлежит балетмейстерам - корифею казахстанской хореографии, народному артисту Казахстана З. Райбаеву, блестяще поставившему балет П.И. Чайковского «Лебединое озеро», прославленному балетмейстеру, народному артисту Казахстана Б. Аюханову, поставившему «Кармен-сюиту» Ж. Бизе - Р. Щедрина. С самого начала перспективный рост балетной труппы театра привлек к себе внимание лучших зарубежных хореографов: с театром сотрудничают постановщики, балетмейстеры и педагоги, поднимающие профессионализм труппы на более высокий уровень. Известный балетмейстер-постановщик Ш.Терегулов поставил «Дон Кихот» Л.Минкуса и создал новую постановку балета «Вальпургиева ночь» Ш. Гуно. Блистательный танцовщик и известный хореограф С. Вихарев поставил балеты А.Адама «Жизель» и Л.Делиба «Коппелия. Великая балерина и балетмейстер Большого театра - Екатерина Максимова проводит эксклюзивные мастер-классы для балетной труппы театра. Свидетельством плодотворной работы приглашенного балетмейстера-постановщика Е. Ивановой из Академического театра г. Ростов-на-Дону стал прекрасный подарок детской аудитории Астаны - бессмертный спектакль «Щелкунчик» П. Чайковского, поставленный совместно с художником-постановщиком из Германии Э. Хайдебрехтом.
В целях освоения современных жанров и стилей хореографии руководством театра были приглашены французские мастера, работающие в жанре модерн-балета. В 2003 году состоялась премьера балета известного французского балетмейстера Жана Годэна и автора идеи - дирижера Фабиена Теериксена – «Игорь, Глория, Ванесса…» на музыку трех великих композиторов И. Стравинского, К. Дебюсси и Л. Бернстайна. Новые методы музыкально-хореографической абстракции дали свежий импульс развитию авангардных направлений в казахстанском хореографическом искусстве. Зрителям был представлен балет, где использовались новые пластические идеи, давшие свежий импульс и расширяющие горизонты хореографии.
Театр возлагает большие надежды на талантливую молодежь - С.Каукова, Г.Курмангожаеву, Г. Усину, Г. Бегалину, А. Мукатову, М. Унербаеву, Ж.Аубакирова, Р. Сейтбекова, А. Спатаева, У. Кульбекова, Р. Асанова и др., которые заявили о себе, как яркие и талантливые исполнители главных партий в балетных спектаклях. Главный балетмейстер театра Заслуженный деятель РК Т.Нуркалиев, педагоги-репетиторы Г.Бурибаева и Д. Зайнуллина создали балетную труппу театра, которая может решать и реализовывать большие творческие цели. Немалая роль в постановке и проведении балетных спектаклей принадлежит дирижеру А. Абжаханову.
Сегодня основные усилия с направлены на расширение жанровых границ в хореографии и поддержку новой генерации казахстанской хореографии, которая должна поднять балетное искусство на более высокий уровень. И присуждение специального приза Президента Республики Казахстан – Н.А. Назарбаева на фестивале творческой молодежи в г. Астане балетной труппе Национального театра оперы и балета им. К.Байсеитовой, как «одному из самых перспективных хореографических коллективов Казахстана» подтверждает правильность выбранного курса.
В 2004 году Национальный театр вошел в состав членов Международной ассоциации музыкальных театров, что свидетельствует о его высоком профессиональном уровне и заинтересованности зарубежных театров в сотрудничестве.
В 2005 году в Национальном театре осуществлен уникальный проект - выпущен первый в Казахстане компакт-диск с записью оперы Е. Рахмадиева «Камар-сулу», который открывает дискографию золотой серии из сокровищницы национальной оперной классики. Инициатива создания аудиофонда казахстанской оперной классики свидетельствует о комплексном и системном подходе театра к реализации процессов информационной пропаганды отечественного искусства.
За несколько лет существования коллектив Национального театра, творчески освоив традиции казахстанского музыкального театра, уверенно продвигается к равноправному участию в международном театральном процессе.
В работе театра принимали участие многие творческие деятели из России, Италии, Германии, Франции, выступая на сцене в качестве солистов оперы и балета, дирижеров и режиссеров-постановщиков. Доброй традицией стало проведение выступлений музыкальных и хореографических коллективов из Великобритании, Франции, Японии, России и др.
Отдельные солисты оперы и балета театра стали активными участниками международного культурного обмена в Турции, в Республике Корее, в Австрии, Франции, Греции, Италии, Швеции, КНР, в США. После выступления в престижных концертных залах Кеннеди-Центра и в Карнеги–Холле газета «Вашингтон таймс» в те дни особо отметила «виртуозные пассажи солистки Национального театра - сопрано Жаннат Бактай, блестящее выступление которой вызвало бурю оваций… в этот вечер».
Формирование постоянно расширяющегося круга любителей классической музыки, а также успешная работа театра в рамках укрепления международных связей позволили реализовать уникальный культурный проект - проведение первого в Казахстане международного оперного фестиваля «Звезды оперы в Астане», который станет традиционным и даст возможность творческого сотрудничества коллективов многих театров мира.
Трудно переоценить успех, который сопутствовал гастролям артистов Национального театра в Москве в «Новой опере» со спектаклями «Биржан и Сара» М. Тулебаева и «Травиата» Дж. Верди. Показ столь сложных постановок изысканной московской публике имел для организаторов определенную долю риска. Однако театр сумел достойно представить свое исполнительское мастерство, о чем свидетельствует восторженный отзыв критики. В благодарственном письме Государственной Думы Российской Федерации отмечено: «В программу… фестиваля вошли яркие спектакли, отражающие широкую палитру самобытной казахской культуры…- опера М.Тулебаева «Биржан и Сара»…Выступления казахских артистов на различных московских сценических площадках несут благодарным зрителям заряд одухотворенности, дружбы, взаимопонимания. И в этом заключается огромная объединяющая сила искусства – одного из самых действенных средств укрепления вековых традиций и подлинно добрососедских отношений между нашими великими народами».В рамках мероприятий, посвященных Году Казахстана в России, театр с успехом представлял казахстанское искусство на сцене Большого театра России. Продолжением российских гастролей стали выступления театра в г.Саратове с обширным репертуаром, в который вошли оперы - «Кыз Жибек» Е.Брусиловского, «Чио - Чио - Сан» Дж. Пуччини, «Травиата» Дж. Верди; балеты - «Дон Кихот» Л.Минкуса, «Бахчисарайский фонтан» Б. Асафьева, «Жизель» А. Адама.
Как писала газета «Саратовские новости» от 10 июля 2003 г.: «Все концертные номера были исполнены на высоком профессиональном уровне и в полной мере раскрыли как вокальный потенциал театра, так и его хореографические возможности. Причем блистали не только солисты, но и хор, и кордебалет, и оркестр театра… Гастрольная программа Национального театра оперы и балета им. К. Байсеитовой была насыщена, хорошо продуманной, организованной и разнообразной. В ней нашлось место казахской национальной опере и балету, а также русской и западно-европейской классике…».
Театр пользуется популярностью и выезжает на гастроли по городам республики, так в 2005 и 2007 годах театр побывал в Алмате с 10-дневными гастролями. Несмотря на свою молодость по приглашению фонда Перголези Спонтинни на гастролях в городах Йези и Асколи-Пичено побывала балетная труппа театра с балетом Л.Минкуса «Баядерка». В репертуаре театра имеются 15 оперных и 15 балетных спектаклей.
Открытие оперного театра в г. Астане и его активная работа, несомненно, способствует развитию отечественного музыкально-театрального искусства. Благодаря деятельности коллектива активно формируется театральная аудитория юной столицы, происходит приобщение широкого круга любителей классического искусства к духовным ценностям и Астана становится одним из крупнейших культурных центров нашей страны.
К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театры
Еліміздің саяси және мәдени орталығы Астана қаласын әрі -қарай өркендету мақсатымен 2000 жылдың қаңтарында Қазақстан Республикасының Президөнті Н. Ә. Назарбаевтың ықыласымен «Ақ Орда» опера және балет театры құрылған болатын.
2000 жылдың шілде айында Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымөн 2000 жылы Мәдениетті қолдау Жылы деп жариялануына орай, сонымен қатар Астана қаласының опера және балет театрына қазақтың әйгілі әншісінің есімін мәңгі есте қалдыру мақсатымен Күләш Байсейітованың есімі және Ұлттық мәртебе берілді. Бүгінгі күні, К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театры - еліміздегі қазақтың және әлемдік музыка мәдениеті дәстүрлерін арқалаған, жаңарып келе жатқан Қазақстан жұртшылығының рухани талаптарын жүзеге асырушы - ең жас музыкалық театр.Ұлттық театрдың ең алғашқы қадамынан бастап алған репертуарлық бетке ұстар бағыты, отандық және әлемдік музыкалық театрдың маңдайалды туындыларымен айқындалды, сонымен қатар Қазақстандағы опера - балет жанрын дамытуға ықпал жасайтын жаңа шығармаларды жарыққа шығару болды. Алғашқы әртістік құрам Қазақтың музыка академиясының, Құрманғазы атындағы Қазақтың Ұлттық консерваториясының А. Селезнев атындағы Алматы хореографиялық училищесінің, Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық Ұлттық университетінің, сонымен қатар келешегі айқын талантты әртістерден және тәжірибелі сахна шеберлерінен құралды.
Театрдың бірінші маусымы 2000 жылдың 14 қазанында М. Төлөбаевтың «Біржан - Сара» операсымен ашылды. КСРО халық әртісі, Мемлекеттік сыйлықтардың лауреаты, Халық қахарманы Ә. Мәмбетовтың қоюшы - рөжиссер, Қазақстанның енер қайраткері В. Семизоровтың қоюшы - суретші және А. Мұхитдиновтың қоюшы - дирижер ретінде керемет еңбектерінің арқасында, сонымен қатар театрдың бүкіл шығармашылық ұжымының жанқиярлық жұмыстарының арқасында қазақ опера өнерінің әйгілі шығармасы дүниеге келді.
Театрдың ұлттық репертуары кейінгі маусымдарда басқа да отандық музыкалық театр классикасының аса көрнекті туындыларымен толыға түсті. Астананың мәдени өміріндегі аса маңызды уақиға - ол қазақ операсының інжу - маржаны болған Е. Брусиловскийдің «Қыз Жібек» (қоюшы - режиссер - Ә. Мәмбетов) және Е. Рахмадиевтің «Қамар сұлу» спектакльдерінің қойылымдары болды. «Қамар сұлу» қойылымына қоюшы - режиссер Е. Обаев ерекше бір жаңа леп еңгізді және операны ұғынуға деген жаңа көзқарас туындатты.
Ұлттық жанрларды дамытуға бейім бағыт алғандықтан болар, Мағжан Жұмабаевтың «Батыр Баян туралы аңыз» атты поэмасы бойынша қойылған эксперименталдық қойылым Астананың мәдени өмірін дүрсілкінтіп тастады. Композитор Франсуа Жанно мөн Бекболат Тілеуханның музыкалық - поэтикалық көзқарастары, еуропа мен ұлт өнерінен өзгеше бір үйлесімін тауып, жаңа ізденіс түрлерін табуға, жанрларды дамытуға жаңа қадам болды. Театрдың келешектегі игі жоспары - қазақтың опера өнерінің алтын қазынасындағы барлық опералық спектакльдерді қою.
Әлемдік опөра классикасының аса көрнекті туындыларын қою үшін театрға Ресейдің еңбегі сіңген қайраткерлері, қоюшы -режиссер Юрий Александров және қоюшы - суретші Вячөслав Окунев шақырылған еді. Жаңа театр өзінің «Ұлттық» мәртебесіне сай болуы үшін дамудың барлық ішкі, сыртқы, дәстүрлік және осы замандық, отандық және шетелдік түрлерін пайдалану арқылы, үздіксіз және тез өркендеу жағдайында болу қажеттігін ескере отырып, қоюшылар әртүрлі дәуірлермен стильдерге тән спектакльдерді таңдап алуды мақсат тұтты. Әлемдік театр өнерінің танымал шеберлерін шақыру өзін - өзі ақтады, театрға аса қажетті серпін әкелді, сондықтан болар театр тез қалпытасып, өркендеу жолында. Сахна шеберлері алғашқы спектакльдерді қою барысында, жоспарлы түрде, шығармашылық ұжымдарды нығайту, жас әртістердің қабілетін арттыру, әртүрлі шығармашылық мәселелерді шеше алатын топтарды құру үшін орасан еңбек атқарды.
Театрдың алғашқы қойылымдары репертуардың негізі болса, ал спектакльдерге қатысатын әншілер қалыптасқан өте жақсы әншілер тобының өзегі болды. Әншілер тобында Қазақстанның халық әртісі Хорлан Қалиламбекова және Қазақстанның еңбек сіңірген әртісі Қанат Омарбаевпен қатар, жас дарынды әртістер жұмыс істеп жатыр, бұл театрдағы нақты шығармашылық атмосфера бар екендігінің және таза бәсекелестік рух қалыптасқандығының куәсі іспетті. Театрдың дирекциясы жыл сайын дарынды жас әншілерге кәсіби жағынан өсуіне - театр спектакльдеріне, мәртебелі халықаралық конкурстарға, шетөлдік гастрольдарға, фестивальдерге, концерттерге қатысуына тамаша мүмкіншіліктер жасап отыр. Алғашқы жылдан бастап - ақ театр әкімшілігінің артқан үміті ақталып Ұлттық театр әншілерінің есімдері көптеген елдердің опера жанкүйерлеріне белгілі болды. Оған куә Жанат Бақтай, Айгүл Ниязова, Байғали Момбеков, Наталья Мизюк, Маргарита Дворецкая, Ғалия Байғазинова, Жанат Шыбықбаев, Қияқбай Асамбаөв, Бағдат Бекішов, Ескендір Әбжанов, Гүлжанат Сапақова, Роза Сағындықова, Елена Низамутдинованың есімдерін атасақ та жеткілікті, бұлардың көпшілігін опера сахнасының жұлдыздары деп атауға болады. Олардың ізін басып, жаңа есімдер легі екпінді қарқынмен жұртшылыққа кеңінен танымал бола бастады.
Кейінгі өткен маусымдарда Ю. Александровпен В. Окунев Қазақстандағы болған қойылымдарға ұқсамайтын В.А. Моцарттың «Фигароның үйлену тойы», Ж. Массненің «Жас Вертердің махаббаты мен ажалы», Дж. Пуччинидің «Чио-Чио-сан», сонымен қатар П. Чайковскийдің «Евгений Онегин» және Дж. Вердидің «Травиата» операларының қойылымдарын қойды. Бұл шығармаларды орындау асқан шебөрлікті қажет етеді, өйткені орындаушылардың әншілік техникасының азғантай ақауларын, әншінің деңгей - өрісін лакмус қағазындай айқындайды. Соған байланысты театр репертуарында мұндай аса көрнекті туындылардың болуы көп нәрсені аңғартады.Театрдың бас дирижеры А. Мұхитдиновтың талпынысының арқасында театр симфониялық оркестрінің репертуарында әртүлі стильдегі және дәуірдегі қыруар шығармалар бар - олар отандық және әлемдік классика және қазіргі заман авторларының туындылары. Оркестр құрамында өзінің кәсіби деңгейін әрдайым көтеруге талпынған тамаша музыканттар - жаңа бастаған жастар және тәжірибелі орындаушылар бар. Оркестр әртістерінің көпшілігі мәртебесі жоғары Халықаралық және ұлттық конкурстардың лауреаттары. Оркестр әрдайым белгілі дирижерлардың назарын өзіне аудара білді - олар Фуат Мансуров, Ренат Салаватов, Төлепберген Әбдірашев, Базарғали Жаманбаев, Франсуа Жанно, Фабиен Теериксен (Франция), Роберт Гуттер (АҚШ), Роберт Канетти (Израиль), Феликс Караско (Мексика) және басқалар. Оркестр күнделікті іс - әрекетін еш тоқтатпай, хормен және әншілермен бірлесіп, ағартушылық сипаттағы жобаларды жүзеге асыруда, белсенді түрде өз күшімен, балалар мен жасөспірімдер арасында классикалық және ұлттық музыка өнерін насихаттау мақсатымен концерттік мол іс - қимыл атқарып жатыр.
Хор құрамы негізінде Қазақтың Ұлттық музыка Академиясының және Л.Н. Гумилев атындағы Еуразиялық Ұлттық университетінің түлектерімен қалыптасып, жас талантты хормейстер Е. Дәуітовтың басшылығымен қысқа мерзім ішінде айтарлықтай театр репертуарын игеріп алды. Опера спектакльдеріндегі жетістіктерге, әрине күрделі музыкалық және режиссерлық мәселелерді іске асыра білген, музыкалық - сахналық көріністердің нағыз жарқын қатысушысы бола білген, хор ұжымы шеберлігінің деңгейі жоғары болды. Сонымен қатар, хордың кең көлемді концерттік репертуары бар, Астана қаласында ең алғашқы болып, хор В. Моцарттың «Реквиемін», Г. Гендельдің «Мессиясын», Дж. Перголезидің «Стабат матерін» орындады, оған қоса хорға арналған қазақстандық авторлардың және көне италиан композиторлары шығармаларынан циклдық концерттерді орындауы, хор ұжымының орындаушылық деңгейі биік және кәсіби дамуының келешегі зор екендігін айғақтайды. Астана қаласының музыкалық өміріндегі концерттер театр хорының, оркестрінің және әншілерінің қатысуынсыз концерттің өтуі мүмкін емес, сондықтан олардың әр концертке қатысуы жақсы дәстүрге айналып барады.
Театрдың балет тобы қазақстандық хореография өнерінің тарихымен тығыз байланысты. Отандық балеттің қалыптасуы және өркендеуі жолында айтарлықтай орын алған П. Чайковскийдің «Аққу көлі» балетін тамаша етіп, сахнаға қойған қазақстандық хореографияның тарланы, Қазақстанның халық әртісі 3. Райбаев және Ж. Бизе - Р. Шедриннің «Кармен - сюитасын» қойған атағы елге танымал балетмейстер, Қазақстанның халық әртісі Б. Аюханов. Келешегіне үміт артар театрдағы балет тобының өркендеуі, шетелдік хореографтардың назарын өзіне бірден аударды: балет тобының кәсіпкерлігін жоғары деңгейге көтөре алатын қоюшы - балетмейстерлер, ұстаздар бірлесіп, жұмыс істей бастады. Белгілі қоюшы - балетмейстер Ш. Терегулов Л. Минкустың «Дон Кихот» және Ш. Гуноның «Вальпургий түні» жаңа қойылымын іске асырды. Керемет биші және белгілі хореограф С. Вихарев А. Адамның «Жизель» балетін қойды. Ұлы балерина, Үлкен театрдың балетмейстері Екатерина Максимова театрдың балет тобымен эксклюзивтік шеберлік сабақтарын өткізді. Дондағы - Ростов Академиялық театрынан шақырылған Е. Иванованың және Германиядан келген қоюшы - суретші Э. Хайдебрехттің бірлесіп қойған П. Чайковскийдің «Щелкунчик» спектаклі жемісті жұмыстың айғағы болып, астаналық балалар қауымына тамаша сыйлық болды.
Қазіргі заманғы хореография жанрларымен стильдерін игеру мақсатымен, театр басшылығы модерн - балет жанрында істейтін француз шеберлерін шақырған болатын. 2003 жылы үш ұлы композиторлардың - И. Стравинский, К. Дебюсси және Л. Бернстайнның жазған музыкаларына белгілі француз балетмейстері Жан Годен және осы идеяның иесі, дирижер Фабиен Теериксеннің қойған «Игорь, Глория, Ванесса» спектакльінің премьерасы өтті. Музыкалық - хореографиялық абстракцияның бұл жаңа тәсілі қазақстандық хореографиялық өнерге озық бағыт беретін жаңа түрткі қадам болды. Көрермендерге хореографияның көкжиегін кеңейтетін және биге жаңа серпін болатын жаңа пластикалық идеялары бар осындай балет көрсетілді. Театр дарынды жастарға үлкен үміт артады - С. Кауков, Г. Құрманғожаева, Г. Усина, Ғ. Бегалина, А. Мұқатова, М. Өнербаева, Ж. Әубәкіров, Р. Сейітбеков, А. Сыпатаев, А. Құлбеков, Р. Асанов және басқалар балеттік спектакльдердің басты партияларының талантты орындаушылары бола алатындығын жұртшылыққа паш етті. Театрдың бас балетмейстері Т. Нұрқалиев, репетитор - ұстаздар Ғ. Бөрібаева мен Д. Зайнуллина зор шығармашылық мақсаттарды іске асыра алатын театрдың балеттік тобын құрды. Балеттік спектакльдерді қою және өткізу барысында, хореографиялық өнердің пластикалық қыр -сырын білетін дирижер А. Әбжахановтың алар орны да ерекше.
Хореография саласының жанрлық шекарасын кеңейтуге талпына отырып, бүгінгі күні негізгі күш балеттік өнерді биік деңгейге көтеретін қазақстандық хореографияның жаңа генерациясын қолдауға бағышталып отыр. Қазақстан Рөспубликасының Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстанның ең келешегі бар хореографиялық ұжымы» деп, - Астана қаласының шығармашыл жастар фестивальінде марапатталған арнайы жүлдесі, алған бағыттың дұрыс екендігін айғақтайды.
2004 жылы Ұлттық театр Халықаралық музыкалық театрлардың ассоциациясына мүше болып құрамына кірді, бұл театрдың кәсіби деңгейінің жоғарылағандығы болса және де шетелдік театрлардың бірлесіп жұмыс атқаруға мүдделі екендігін білдіреді. Театрдың сахнасында көптеген Ресейдің, Италияның, Германияның, Францияның өнер қайраткерлері, опера және балет әртістері, дирижер және қоюшы -режиссерлары өз өнерлерін көрсетті. Ұлыбритания, Франция, Япония, Ресейдің музыкалық жәнө хорөографиялық ұжымдары өз өнерлерін көрсетуі жақсы дәстүрге айналып барады.
2005 жылы Ұлттық театрда бірегей жоба жүзеге асты -Е. Рахмадиевтің «Қамар сұлу» операсының Қазақстанда ең алғашқы жазылған компакт - дискісі шығарылды, бұл ұлттық опера классикасы қорынан дискографияның алтын сериясына жол ашылғандығы. Театрдың Қазақстанда опералық классика аудиоқорын құруға деген ынтасы - ол отандық өнердегі ақпараттық насихаттау процессін жүзеге асыру жолында театрдың кешенді де жүйелі түрде атқарып жатқан істерінің айғағы.
Ұлттық театр өзінің бірнеше жыл ғұмырында қазақстандық музыка театрының дәстүрін мейлінше игере отырып, халықаралық театрлық процесстерінің тепе - тең қатысушысы болуға ұмтылуда.
Театрдағы опера және балет солистері халықаралық мәдени алмасудың белсенді қатысушылары болып, Түркияда, Корея Республикасында, Австрияда, Францияда, Грекияда, Италияда, Швецияда, ҚХР - да, АҚШ - та өз өнерлерін көрсетті. Кеннеди - Центр және Карнеги - Холлдың мәртебелі концерттік залдарында өткен концерттерден кейін «Ұлттық театрдың әншісі - сопрано Жанат Бақтайдың сол кештегі виртуоздық пассаждары, оның тамаша өнер көрсетіп, көрермендердің зор ду қол шапалақтауына ие болды», - деп жазады «Вашингтон таймс» газеті.
Классикалық музыканың кең ауқымды жанкүйерлерінің қалыптасқандығына орай, сонымен қатар халықаралық қарым -қатынастардың кеңеюі аясындағы табысты іс - әрекеттердің арқасында Қазақстанда уникальдік мәдени жоба «Опера жұлдыздары Астанада» атты бірінші Халықаралық опера фестивалін өткізу жүзеге аспақ, бұл дәстүрге айналары анық және әлемдік көптеген театрлардың ынтымақтасуына мүмкіншілік туғызады.Ұлттық театр әртістерінің М. Төлебаевтың «Біржан - Сара», Дж. Вердидің «Травиата» спектакльдерімен Мәскеудегі «Новая опера» театрында табыспен өткен гастрольдерін мадақ етпеу қиын. Осындай қойылымдарды Мәскеу жұртшылығына көрсету, ұйымдастырушыларға тәуекелге бел байлау еді. Әйткенмен театр өзінің мақтауға тұрарлық орындаушылық шеберлігін көрсете білді, оның айғағы - сыншылардың мақтау ықыластары. Ресей Федерациясының Мемлекеттік Думасының алғыс хатында: «Фестивальдің бағдарламасына өзіндік ерекшелігі бар, бояуы алуан түрлі М. Төлебаевтың «Біржан - Сара» операсы сынды спектакльдері енген..., Қазақ әртістерінің Мәскеулік сахналарда өнер көрсетуі көрермендер көңіліне рухани қуат, достық сөзім, өзара түсіністік ұялатады. Ғасырлық дәстүрлерді нығайтудың және біздің ұлы халықтарымыздың арасындағы шынайы тату көршілік қарым -қатынастың әсерлі құралы - өнер және оның орасан зор біріктіргіш күші», - деп жазылған.
«Қазақстанның Ресейдегі Жылына» арналған іс - шаралар аясында театр мол табыспен қазақ өнерін Үлкен театрдың сахнасында көрсетті. Ресейдегі гастрольдердің жалғасы ретінде театр ауқымды репертуармен Саратов қаласында өнер көрсеткен болатын. Е. Брусиловскийдің «ҚызЖібек», Дж. Пуччинидің «Чио-чио-сан», Дж. Вердидің «Травиата», Л. Минкустың «Дон Кихот», Б. Асафьевтің «Бақшасарай бұрқағы», А. Адамның «Жизель» спектакльдері көрсетілді. «Саратовские новости» газеті 2003 жылдың 10 шілдесіндегі санында «Концерттік нөмірлердің барлығы өте жоғары кәсіби деңгейде орындалды және театрдың . вокалдық потенциалын және хореографиялық мүмкіншілігін мейлінше аша білді. Тек солистер ғана емес театрдың хоры, кордабалеті және оркестрі жарқырай көрінді... К. Байсейітова атындағы Ұлттық опера және балет театрының гастрольдік бағдарламасы өте мағыналы, терең ойластырылған, жақсы ұйымдастырылған және сан алуан. Онда қазақтың ұлттық операсы мен балетіне, сонымен қатар орыс, батыс - еуропа классикасына да тиісті орын берілген».
Жалпы,ға әйгілі театр гастрольдерге республиканың қалаларына барады.
2005 және 2007 жылдары театр 10-күндік гастрольге Алматы қаласына барды. Жас болса да, театрдың балет труппасы Перголези Спонтинни қорының шақыруы бойынша Иези және Асколи-Пичено қалаларында Л. Минкустың «Баядерка» балетімен гастрольде 15 опералық және 15 балеттіқ спектакльдері бар.
2005 және 2007 жылдары театр 10-күндік гастрольге Алматы қаласына барды. Жас болса да, театрдың балет труппасы Перголези Спонтинни қорының шақыруы бойынша Иези және Асколи-Пичено қалаларында Л. Минкустың «Баядерка» балетімен гастрольде 15 опералық және 15 балеттіқ спектакльдері бар.
Астана қаласында опера театрының ашылуы және оның белсенді жұмыс істеуі отандық музыкалық - театр өнөрінің өркендеуіне сөзсіз ықпалын тигізді.
Ұжымның іс - әрекетінің арқасында белсенді түрде жас Астананың театрлық аудиториясы қалыптасуда, классикалық өнердің қалың жанкүйерлері рухани құндылықтармен етене араласуда, Астана біздің еліміздің зор мәдени орталықтарының бірі болары анық.
National Opera and Ballet House after K.Baiseitova
In view of further development of Astana as political and cultural center of the country, by the initiative of N.Nazarbaev, the President of the Republic of Kazakhstan "Ak-Orda" the opera and ballet house was created in January, 2000.
As the year 2000 was announced the Year of Culture Support, and to eternize the memory of the prominent kazakh singer Kulyash Baiseitova in July, 2000 the opera and ballet house of Astana was renamed into the National Opera and Ballet House after K.Baiseitova by the Decree of the President of the Republic of Kazakhstan. Today, it is the youngest musical theatre of the country, the bearer of the Kazakh and world music culture traditions which comprehends classical heritage and meets spiritual needs of the renewing Kazakh society.
The masterpieces of the local and world musical theatre, and also the creation of new performances, promoting the development of opera-ballet genre in Kazakhstan were determined as the priority repertoire of the National Opera House from the very beginning. The first cast was formed from graduates of the Kazakh National Academy of Music, Kazakh National Conservatory after Kurmangazy, Almaty Choreographical School after A.Seleznev, L.N. Gumilev Eurasian National University, and also from promising talanted artists and experienced scene masters.Tolebayev's opera "Byrzhan and Sara" opened the first theatre season in October 14, 2000. The staging of the prominent work of the kazakh opera art took place thanks to the bright work of A.Mambetov - the producer, People's artist of the USSR, "Khalyk Kaharmany", the state prizes winner; A. Mukhitdinov - the conductor of K.Baiseitova National Opera and Ballet House; B.Semizorov - art-director, Honoured Artist of Kazakhstan, and also self-sacrificing work of all creative group of the theatre.
The national repertoire the next seasons was replenished by other masterpieces of home theatre-musical classics. Staging of the Kazakh opera pearls - "Kyz-Zhibek" of E.Brusilovsky (producer - A.Mambetov) and"Kamar-Sulu"of E.Rakhmadieva became significant event in the cultural life of the capital. E. Obayev, the director of the performance of "Kamar-Sulu", the People's Artist of Kazakhstan introduced a new point of view to the opera.
Tendency to the development of national genre in modern forms has been manifested in experimental staging of the poem "The legend about Bayan batyr" by Magzhan Zhumabaev that got a wide resonance in the cultural life of the country. Original combination of european and kazakh culture in musical-poetical views of composers Fransua Janno and Bekbolat Tleuhanov served as a step to the development of new forms and genre. In future - The Opera and Ballet House plans to stage operas from the treasury of Kazakh opera art.
The famous masters of the stage, the honured artists of Russia -Yurii Aleksandrov, producer and Vyacheslav Okunev, art director were invited for staging the masterpieces of world opera classics. For the new theatre to correspond to the status of the national one under conditions of permanent and rapid artistic rise, based on internal and external, traditional and modern, local and foreign factors of development, producers have purposefully chosen performances of different epochs and styles. Time has proved that invitation of colleagues acknowledged in the world art was reasonable and gave the impulse to rapid formation and development of the theatre. While staging first performances, scene masters have made an immense planned work on strengthening the art groups, developing the skills of young artists, cast formation which will be able to solve different creative goals.
The first perforances of the theatre became the bases for further repertoire and the soloists of the plays - the kernel of the formed wonderful vocal troupe. Young gifted artists work along with the famous singers such as Horlan Kalilambekova, People's Artist of Kazakhstan and Kanat Omarbaev, Honoured Artist of Kazakhstan that testifies vivid artistic atmosphere and competitive spirit of the theatre. Annually theatre's management enables the young gifted singers to participate in theatre's performances, prestigious international competitions, tours, festivals, concerts in order to develop their professional skills. Management's expectations were answered from the beginning of the theatre's work - the names of opera troupe soloists have become known in many countries. It's more than enough to name Jannat Baktai, Aigul Niyazova, Baigali Mombekov, Natalia Myzyuk, Margarita Dvoretskaya, Galia Baigazinova, Zhanat Shybykbaev, Kiyakbai Asambaev, Bagdat Bekishev, Eskendir Abzhanov, Gulzhanat Sapakova, Roza Sagyndykova, Elena Nizamutdinova and others who can be called opera stars. There is another list of new performers, who are quickly winning popularity.
"The marriage of Figaros" by W. Mozart, "The History of love and death of young Werther" by G.Massenet, "Cio-Cio-San" by G.Puccini, "Evgenii Onegin" by P.Tchaikovsky and "La Traviata" by G.Verdi were staged for the first time in Kazakhstan by Y.Aleksandrov and V.Okunev. The performance of these works of art demands the highest acting technique, and as litmus paper shows the smallest defects of vocal technique, determines the singer's class. In this connection the fact of the presence of such masterpieces in the theatre's repertoire proves a lot.
Thanks to the efforts of the senior conductor of the theatre A.Mukhitdinov, there is a great number of music works of different styles and epochs - from local and world classics to works of modern authors in the repertoire of symphonic orchestra. The orchestra is made of outstanding musicians - young and experienced performers who constantly improve their professional level. Most of the orchestra players are laureates of prestigious international and national competitions. The orchestra has invariably drawn attention of famous conductors such as Fuat Mansurov, Renat Salavatov, Tolepbergen Abdrashev, Bazargali Zhamanbaev, Fransua Zhanno, Fabian Teeriksen (France), Robert Gutter (USA), Roberto Canetta (Israel), Felix Karasko (Mexico), etc. The orchestra has carried out some educational projects, together with chorus and soloists it conducts active independent concert activity, popularizing classic and national music art among children and youth without leaving its everyday activity.
Chorus is formed of graduates from the Kazakh National Academy of Music and L.N. Gumilev Eurasian National University that for a short period mastered significant theatre repertoire under the direction of the young gifted choirmaster E. Dautov. High level of choral group's technique undoubtedly contributed to success of opera performances and could realize difficult musical and director's tasks and has become bright participant of musical-scenic act.
Besides, chorus has wide concert repertoire including masterpieces of musical classics - "Requiem" by W.Mozart, "Messiah" by G. Handel, "Stabat Mater" by G.Pergolesi and cyclic chorus concerts of kazakhstani authors and old Italian composers. That proves high level of performance and good prospects of choral group's professional growth. It is impossible to imagine musical life of Astana without concerts with chorus, orchestra and theatre soloists participation, whose performances have become a good tradition.
The ballet troupe of the theatre is inseparably linked with the history of kazakhstani choreographic art. Significant role in formation and development of home ballet belongs to ballet-masters - Z.Raibaev, coryphaeus of kazakhstani choreography, people's artist of Kazakhstan who brilliantly staged "Swan Lake" by P.Tchaikovsky, B.Ayuhanov, famous ballet-master, national artist of Kazakhstan who staged "Karmen-suite" by G.Bize-R.Shedrin. From the very beginning promising development of ballet troupe of the theatre has attracted the attention of the best foreign choreographers: directors, ballet-masters and teachers, improving troupe's professionalism. Sh.Teregulov, famous ballet-master, director staged "Don Quichotte" by L.Minkuss and gave new presentation of "Valpurgiev Night" by Ch. Gounod. Brilliant dancer and famous choreographer S.Viharev staged "Giselle" by A. Adans. Ekaterina Maksimova, great ballet dancer and master conducts exclusive master-classes for ballet theatre troupe. Evidence of fruitful work of E.Ivanov, ballet-master and director from Rostov Don Academic Theatre was a wonderful present to the children of Astana, the everlasting play "Nutcracker" by P.Chaikovsky, jointly staged with E.Khaidebreht , art director from Germany.
To master modern genre and styles of choreography the theatre's management invited French masters working in modern-ballet genre. The first ballet night of "Igor, Gloria, Vanessa" by Zhan Godden, famous French ballet-master and the author of this idea, Fabian Teeriksen, conductor-to music of three great composers I.Stravinskii, K.Debussi and L.Bernstain was in 2003.
New methods of music-choreographical abstraction gave impetus to the development of leading directions in kazakhstani choreographic art. The ballet with new plastic ideas which gave fresh impulse and widened horizon of choreography was presented to the audience.
The theatre expects too much of gifted youth - S.Kaukov, G.Kurmangozhaeva, G.Usina, G.Begalina, A.Mukatova, M.Unirbaeva, Zh.Aubakirov, R.Seitbekov, A.Satpaev, U.Kulbekov, R.Asanov and others who have made themselves known as bright and talented performers of leading parts in ballet plays. T.Nurkaliev, senior ballet-master, G.Buribaeva and D.Zainullina, repetiteurs, created ballet theatre troupe that can solve and carry out great big artistic purposes. Great role in staging and conducting ballet plays belongs to A.Abzhakhanov, conductor, who can wonderfully feel peculiarities of chorographical art plastique.
In order to widen genre boards in choreography, today main efforts are directed to support new generation of kazakhstani choreography that should raise ballet art to higher level. And the ballet troupe of K. Baiseitova National Opera and Ballet Theatre which was awarded the special prize of the President of the Republic of Kazakhstan as "one of the most promising choreographical groups of Kazakhstan" on the Artistic Youth festival in Astana confirms the right of the chosen course.
In 2004 the National theatre became a member of the International Association of Musical Theatres. This fact proves its high professional level and interest of foreign theatres to cooperate.
In 2005 there was a unique project in the National theatre - the issue of the first CD with "Kamar-Sulu" opera by E.Rakhmadiev in Kazakhstan that opens the discography of the golden series of national opera classics treasure house. The initiative of forming of Kazakhstani opera classics audio-fund testifies complex and system approach of the theatre to increase population's awareness of home art.
For some years of its existence the group of the National Theatre has mastered the traditions of the Kazakh musical theatre and tries to be equal to participate in the international theatre process.
Many artists of Russia, Italy, Germany, and France took part in the theatre work, performing as opera soloists and ballet dancers, conductors and producers. Conducting performances of musical and chorographical groups from Great Britain, France, Japan, Russia and others has become a good tradition.Some opera soloists and ballet dancers have become active participants of international cultural exchange program in Turkey, Republic of Korea, Australia, France, Germany, Greece, Italy, Sweden, People's Republic of China and the USA. After giving performance in the prestigious concert halls of Kennedy Center and Carnegie Hall, Zhannat Baktai, soprano, the soloist of the National Opera House was appreciated in "Washington Times" particularly for her "virtuous passage, whose brilliant performance gave her the glad-hand... that evening".
Formation of rather wide public of classical music and also successful theatre work in the frames of expanding international links let realize unique cultural project - conducting the first international opera festival "Opera Stars in Astana " that will be traditional and give opportunity of creative cooperation of world theatre groups.
In the tour of the National Theatre "Birzhan and Sara" by M.Tolebaev and "La Traviata" by G. Verdi had a great success in "New Opera", Moscow. Performance of difficult staging to sophisticated Moscow public was a risk to organizers. However, the theatre could show its acting technique with dignity that is proved by favorable critics report. The State Duma of Russian Federation marked: "There were bright performances reflecting wide palette of original Kazakh culture... - "Birzhan and Sara" opera by M.Tolebaev... in the program of the festival, Performances of Kazakh artists on different Moscow stages are bringing spirituality, friendship, mutual understanding to grateful audience". So, this is great joint art work - one of the most effective means of strengthening of century's traditions and authentically good-neighborhood relations between our great peoples.
In frames of arrangements devoted to the Year of Kazakhstan in Russia, the theatre successfully showed Kazakhstani art on the scene of Bolshoi theatre of Russia. The sequential of Russian tour was the theatre performance in Saratov with wide repertory of "Kyz Zhibek" by E.Brusilovsky, "Cio-Cio-San" by G.Puccini, "La Traviata" by Verdi, "Don Quichotte" by L. Minkus, "Bahchisaraiskii fontain" by B.Asafiev, "Giselle" by A.Adan ballets. 
As "Saratov news" newspaper wrote dated from July 10, 2003: "all concert numbers were high professional and fully opened as vocal potential of the theatre as its chorographical possibilities. And not only soloists but chorus, corps de ballet, and theatre orchestra performed brightly... K.Baiseitova National Opera and Ballet House program tour was satisfied, thought out, organized and various. There were performances not only of Kazakh national opera and ballet, but also Russian and Western-European classics."
The theatre enjoys popularity and goes on tour in the cities of the republic, so in 2005 and 2007 the theatre went on a -10 -day tour to Almaty. In spite of its youth, the theatre’s ballet troupe with a ballet of L. Minkus “Bayadere” performed in the cities Iesi and Ascoli Piceno on invitation of the Pergolesi Spontini Foundation. There are 15 opera and 15 ballet spectacles in the repertory of the theatre.
Opening opera house in Astana and its active work undoubtedly promotes the development of local music-theatrical art. Thanks to the group work theatrical audience of young capital is actively forming, resulting as increase of wide audience of classics to spiritual value. So, Astana is becoming one of the biggest cultural centers of our country.
